'To imagine otherwise': laat u inspireren

03-03-2022

Scherp uw denken aan met de webinarreeks To imagine otherwise: future archives.

De digitale transformatie van onze samenleving heeft een enorme impact op de aard en vorm van kunst en erfgoed. Nieuwe, digitale kunstvormen zien het licht, computers maken vanaf nu ook kunst en 3D-printers produceren objecten. Vandaag stelt de bewaring van hedendaagse kunstvoorwerpen en ‑installaties, het erfgoed van morgen, grote uitdagingen voor zowel kunst- als erfgoedinstellingen. Vragen rond technologische, praktische én ethische kwesties duiken op, zoals: 

  • Wat bewaren we? 
  • Hoe bepalen we wat er bewaard moet worden? 
  • Hoe bewaren we? 
  • Hoe kunnen we vandaag beslissen wat belangrijk is voor de toekomst? 
  • Zijn we ons bewust vanuit welke referentiekaders we te werk gaan? Doen we (on)bewust aan canonvorming? 
  • Hebben we een verantwoordelijkheid om gender en diversiteit in beeld te brengen? 
  • Wat met participatie? 
  • Hoe verhouden we ons tot overheden en publiek? 
  • En bij dit alles: hoe rechtvaardigen we onze keuzes? 

In een reeks van vier webinars, verspreid over het najaar van 2021 en het voorjaar van 2022, laten we vier internationale toonaangevende experts aan het woord over het archief van de toekomst. Na elke lezing is er voldoende tijd om vragen te stellen en ervaringen te delen. Elke lezing staat op zichzelf, u kiest zelf welke en hoeveel lezingen u volgt. 

Moderatoren van dienst zijn Saskia Scheltjens (hoofd Research Services van het Rijksmuseum) en haar collega Maarten Heerlien, hoofd Collection Information & Archives. 

Doelgroep:

  • iedereen uit het (internationale) cultureel-erfgoedveld voor wie het beheren en documenteren van (kunsten)erfgoed een uitdaging en een opdracht is, of interesse heeft in dit thema. 

De voertaal is Engels. Deelname is gratis. 

Webinar 1: Wat is de rol van de archivaris in tijden van (online) participatie? 

Alexandra Eveleigh (Collections Information Manager van Wellcome Collection in Londen) beet op 7 december 2021 de spits af met het thema Wat is de rol van de archivaris in tijden van (online) participatie?”. Het verslag van de eerste webinar kan je hier lezen, de presentatie van Alexandra Eveleigh kan je hier herbekijken:

Webinar 2: Wie bepaalt de waarde van archieven? Een feministische benadering

De tweede webinar, op vrijdag 11 februari 2022, had als thema Wie bepaalt de waarde van archieven? Een feministische benadering”. De gastspreker was Michelle Caswell, Associate Professor of Archival Studies, Department of Information Studies aan de University of California Los Angeles (UCLA). Een verslag van de webinar kan je hier lezen. De presentatie van Michelle Caswell kan je hier herbekijken:

Webinar 3: Representatie: welke stemmen horen we (niet) in het archief?

Op donderdag 28 april 2022, 15.0016.30 uur, vindt de derde webinar Representatie: welke stemmen horen we (niet) in het archief?” plaats. De gastspreker is Andrew Flinn, Reader in Archival Studies and Oral History aan University College London (UCL).

Hoe representatief zijn onze archieven? En daarop voortbouwend, hoe representatief zijn de geschiedenissen die we schrijven en vertellen op basis van deze archieven? 

In deze lezing laat Andrew Flinn (de rol van) rijksarchieven en andere door de overheid gefinancierde organisaties links liggen. In plaats daarvan zoomt hij in op individuen en gemeenschappen die hun eigen archief en bijhorend narratief in handen nemen en ervoor zorgen dat hun stem een plaats krijgt in de archieven. Hij breekt dan ook een lans voor private archieven als instrument tot empowerment voor zij die (traditioneel) veroordeeld zijn tot een rol in de marge, denk aan arbeiders. Volgens Andrew Flinn stelt onderzoek van de eigen geschiedenis hen in staat om zich, via die kennis, te emanciperen van hun werkgever.
Deze archieven fungeren tevens als toegangspoort naar een meerstemmige, en dus (meer) representatieve, geschiedenis. Andrew Flinn bouwt hiermee voort op de inzichten van Sven Lindqvist, Stuart Hall en Michelle Caswell. 

Niet alleen het private archief speelt in dit verhaal een aanzienlijke rol van betekenis, ook oral history is een belangrijk middel tot representatie, als manier om ondergerepresenteerde actoren (letterlijk) een stem te geven. 

Met de komst van het internet en nieuwe digitale media staan bovendien de klassieke dominante structuren, zoals collectiebeherende archiefinstellingen, onder druk. Mediagebruikers vandaag beschouwen immers de hele online (massa)cultuur als een archief, van waaruit ze naar hartenlust en naar eigen wens kunnen putten, voor welk doel dan ook. Wars van de gangbare archivalische praktijken, zonder de ondersteuning van een archivaris.
Bijgevolg hebben deze archiefinstellingen niet langer het monopolie op wat bewaard wordt, en bepalen ze dus niet langer welke verhalen al dan niet tot het collectieve geheugen behoren.

Welke lessen trekken we hieruit met het oog op het archief van de toekomst in de digitale wereld?

Schrijf je hier gratis in voor de derde webinar. 

Webinar 4: Wat brengt de toekomst voor digitalisering?

Andrew Prescott (Professor of Digital Humanities aan de University of Glasgow) sluit de webinarreeks af met Wat brengt de toekomst voor digitalisering?” op vrijdag 3 juni 2022, 15.0016.30 uur. 

In de jaren 90 van de 20ste eeuw werd het mogelijk om op grote schaal archief- en bibliotheekcollecties te digitaliseren. Een primeur in de geschiedenis! Dat proces had een sterk experimenteel en innovatief karakter. 

Dertig jaar later heeft digitalisering algemeen ingang gevonden. Met het verstrijken van de jaren verloor het proces echter steeds meer van zijn innovatieve en avontuurlijke karakter. Digitalisering vervelde tot iets dat zich vaak beperkt tot de productie van heel veel digitale content, maar dan in zijn meest basale vorm. Een analoog document wordt simpelweg omgezet naar een digitale variant. Klaar. Daarenboven lijkt kwantiteit te primeren op kwaliteit.

Deze manier van werken heeft zeker zijn voordelen, denk aan het digitaal consulteren van talrijke bronnen, ongeacht het tijdstip of de plaats waar je je bevindt. Of het beter kunnen monitoren van de toestand van kwetsbare manuscripten. Tegelijkertijd missen we door deze basic massadigitalisering heel wat mogelijkheden, die nieuwe digitale tools ons wél kunnen bieden, zoals multispectrale beeldvorming en het gebruik van Virtual Reality.

Het is daarom steeds waarschijnlijker dat deze benadering van digitalisering, die veel weg heeft van massaproductie, steeds minder bevredigend zal zijn voor zowel conservatoren als voor gebruikers. Onze huidige aanpak zal op de proef gesteld worden, zo voorspelt Andrew Prescott. Hoe dan?

  • Allereerst zullen we technieken als multispectrale beeldvorming en Reflectance Transformation Imaging (RTI), een onderzoeksmethode die via interactieve viewingsoftware helpt bij het analyseren van oppervlaktedetails, willen gebruiken om manuscripten gedetailleerder te onderzoeken.
  • Ten tweede hebben we ons tot nu toe hoofdzakelijk beziggehouden met het digitaliseren van bestaande analoge archieven. De explosieve toename van het aantal digital born records zal ons echter voor grote uitdagingen stellen op het gebied van middelen, methoden en toegang. We zullen ons, veel meer dan tot nu toe het geval is, moeten bekwamen in vaardigheden uit de data- en computerwetenschappen.
  • Ten slotte zullen we volledig nieuwe vormen van interfaces nodig hebben om de enorme hoeveelheden digital born records te verwerken. Virtual Reality en Artificial Intelligence bieden hiertoe interessante mogelijkheden.

Schrijf je hier gratis in voor de vierde webinar.


To imagine otherwise: future archives is een initiatief van CEMPER, Letterenhuis, HKA/CKV, VAi, FARO en meemoo.

To read this article in English, click here.

03-03-2022

Stel een vraag

Heb je vragen of wil je weten wat CEMPER voor je kan betekenen? Laat van je horen!
CEMPER vzw
Onder-Den-Toren 12
B‑2800 Mechelen
O. nr. 0683 772 202
RPR Mechelen